Ga naar inhoud
MAP

Skûtsjesilen

Elk jaar in juli en augustus vindt de traditie van het ‘skûtsjesilen’ op de Friese meren plaats. Een wedstrijd op wynenerzjy, wat windenergie betekent in het Fries. Niet alleen de strijd tussen deze traditionele vrachtschepen is een beleving, vaak is het hele dorp of de hele stad waar de wedstrijd plaatsvindt al dagenlang in feeststemming. We stromen even terug in de tijd om meer te weten te komen over deze echte Friese traditie.

Skûtsjes, de vrachtwagens van vroeger

Het skûtsje was jarenlang hét vrachtschip voor de Friese binnenwateren. Vrijwel alle dorpen in Friesland waren via het water bereikbaar. De skûtsjes waren de ‘vrachtwagens’ van toen en de vaarten de snelwegen. Je spreekt het uit als ‘skoetsje’, wat Fries is voor schuitje. De vracht van deze zeilschepen bestond vooral uit turf, aardappelen, suikerbieten, vruchtbaarde terpaarde, mest of bouwmaterialen. In de roef woonden vaak een heel schippersgezin. Ze gebruikten vaak kleine meubeltjes om alles in de roef te doen passen.

Windenergie of spierkracht

Varen deden ze op windenergie, óf op eigen kracht. Want geen wind of tegenwind? Dan gingen vrouw en kinderen of de knecht van boord om het ‘skûtsje’ te jagen. Oftewel het schip met spierkracht schip met voorttrekken. Dit noemde men ‘yn ‘e beage rinne’, oftewel in het tuig lopen om een schip te trekken. Vandaag de dag hebben bijna alle skûtsjes ook een motor en kunnen in heel Friesland toeristen een zeiltocht maken met een ervaren schipper.

Geen vracht? - Dan een wedstrijd!

Was er vroeger geen vracht om te vervoeren? Dan ontstonden er tussen schippers wedstrijden met geldprijzen. Ook werden wedstrijden georganiseerd door een kastelein of een ‘commissie van ‘liefhebbers’. Zo stond in de Leeuwarder Courant van 12 augustus 1834 deze advertentie:

"Eenige liefhebbers van zeilen te Sneek gedenken aldaar te laten verhardzeilen, op Woensdag 20 Aug. 1834, des namiddags precies te half twee ure: Eene fraaije en net bewerkte Zilveren Zaktabakdoos, door Veerschepen en Snikken van 8 el, 207 streep en daarboven".

 

Na de Tweede Wereldoorlog is het skûtsjesilen pas echt een begrip geworden. Vrachtvaart met zeilschepen was er bijna niet meer, maar iedereen besefte dat de skûtsjes een varende traditie moesten blijven. In de winter van 1944-1945 nam de Drachtster architect en zeilliefhebber Gerben van Manen daarom het initiatief tot de oprichting van de Sintrale Kommisje Skûtsjesilen (SKS). De wedstrijden werden al snel zo populair dat het SKS een maximumaantal deelnemers moest instellen van veertien. Dit tot ongenoegen van andere skûtsje-eigenaren die ook mee wilden doen aan een wedstrijd en daarom in 1981 de Stichting Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen (IFKS) in het leven riepen. Zowel de SKS als de IFKS organiseren elk jaar door heel Waterland van Friesland wedstrijden, die zowel door inwoners als toeristen druk bezocht worden.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Ontvang tips, de evenementenkalender en aanbiedingen van VVV Waterland van Friesland.