Ga naar inhoud
MAP

Elahuizen het verdronken land

In 1680 stuwde de wind het water zo hoog op dat een heel dorp erdoor verdronk. Vaar naar de zwart-gele kardinale boei in het Friese meer de Fluessen om te zien waar vroeger de kerk van Elahuizen stond. En luister… hoor jij de kerkklok nog luiden?

Een zelf veroorzaakte ramp

We gaan terug naar de ijstijd. Gletsjers uit Scandinavië schoven het land op, waardoor de heuvels in Gaasterland ontstonden. Ze maakten echter ook langgerekte laagten. In die laagten liggen nu het Heegermeer, de Fluessen en de Morra. Na de ijstijden, overgroeide een dikke laag van vier tot vijf meter dik veen het land. Boeren groeven afwateringssloten om het moerassige gebied droog en toegankelijk te maken. Het landoppervlak daalde, het veen klonk in. Zuidwest Friesland werd vatbaar voor overstromingen, ook vanuit zee. De ontginners waren zich niet bewust van het gevaar dat ze zelf creëerden. Door zeewater overstroomd veen was niet langer bruikbaar voor de landbouw, maar wel geschikt voor zoutwinning. Namen van meren als Sâltpoel, Brandeburen en Brandemar herinneren aan de zoutwinning die hier heeft plaatsgevonden. Inklinking, turfgraven, golfafslag, zoutwinning en bos- en veenbranden zorgden er samen voor dat de wateroverlast in Zuidwest Friesland toenam en dat de meren alsmaar groter werden.

Elahuizen verzwolgen

Elahuizen is één van de dorpen die hier het slachtoffer van geworden is. In oude verhalen lezen we dat het dorp in 1543 voor het eerst door de golven van de Fluessen werd bedreigd. En 1578 opnieuw. In 1649 richt het woedende water zóveel schade aan dat de Staten van Friesland subsidie geven voor het herstel van de kerk. Tevergeefs. In 1652 moesten kerk en kerkhof enkele honderden meters zuidwaarts worden verplaatst. Maar ook daarmee was de lijdensweg van Elahuizen niet ten einde. Goed 30 jaar later worden kerk en kerkhof op de nieuwe plek opnieuw overspoeld. Elahuizen ging kopje onder en bestond niet meer. Het Elahuizen dat we nu kennen is eigenlijk het buurdorpje Nijega. In 1967 is de naam van dit dorp op verzoek van de posterijen veranderd in Elahuizen. Er waren namelijk méér Nijega’s in Friesland, en dat vonden ze bij de PTT veel te verwarrend.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Ontvang tips, de evenementenkalender en aanbiedingen van VVV Waterland van Friesland.