Fierljeppen, wie durft?

25 juli 2026 | Redactie VVV Waterland van Friesland | |

Ljeppe

Een aanloop nemen, in de stok springen, zo snel mogelijk omhoog klimmen en hopen dat je de overkant haalt. Voor Friezen is het ‘fierljeppen’, oftewel polsstokverspringen. Voor veel toeristen vooral de vraag: hoe dan? Eerlijk is eerlijk: makkelijk is het niet, maar leuk is het zeker. Het mooie is, in Elfstedenstad IJlst hoef je niet alleen te kijken, je kunt het zelf ervaren.

Hoe moeilijk kan het zijn?

Nou, best moeilijk. Dat ontdekken onze collega Arent en zijn vrienden Chris, Boy en Theo al vrij snel tijdens een fierljepclinic in IJlst. De mannen kennen elkaar al vanaf de basisschool in Woudsend en gingen vroeger als jongens zelf met een polsstok op pad door de landerijen. Dat voelde toen al als avontuur, maar vandaag gaan ze voor het ‘echte werk’. Voordat ze zelf de stok in mogen, neemt fierljepicoon Pieter Bult hen mee in de wereld van het fierljeppen. En als iemand dat kan, is hij het wel.

Snel, sterk en behendig

Pieter ademt fierljeppen. De inmiddels zeventigplusser heeft de sport zien veranderen van een pure volkssport met houten stokken naar het moderne fierljeppen van nu. Wat begon als een praktische manier om sloten over te steken, groeide uit tot een sport met officiële wedstrijden. Tegenwoordig springen fierljeppers met carbonstokken van maar liefst twaalf meter. Toch is er volgens Pieter weinig veranderd aan de charme. “Dit is de mooiste sport die er is”, zegt hij. “Een combinatie van atletiek, turnen en alles wat daartussen zit. Je moet snel, sterk en behendig zijn. En vooral niet bang.”

Op het droge

Na de uitleg is het tijd voor actie. Tenminste, bijna. Eerst oefenen de mannen op het droge. En dat blijkt al uitdagender dan gedacht. Hoe spring je eigenlijk goed in? Welk been eerst? Hoe zet je je handen? En wanneer klim je omhoog? Het wordt al snel duidelijk dat fierljeppen niet draait om gewoon hard rennen en hopen op het beste. “We zijn geen dertig meer”, lacht Boy na een wat onhandige poging. Chris knikt instemmend: “Dit is niet zomaar iets.”

Wat veel mensen niet weten, is dat fierljeppen oorspronkelijk helemaal geen sport was. In het waterrijke Friesland was een polsstok simpelweg de snelste manier om sloten en vaarten over te steken. Bijvoorbeeld tijdens het eieren zoeken in het voorjaar. Geen wedstrijden of kampioenschappen, gewoon droge voeten houden. Al lijkt dat laatste voor Arent en zijn vrienden vandaag een flinke uitdaging.

Met fietsband en hars

Dan is het tijd voor de volgende stap. De mannen verhuizen naar de overkant, waar drie palen rechtop in de grond staan. Daar krijgen ze eerst een rubberen lus om hun voet, gemaakt van een simpel stuk fietsband. Een uitvinding van Pieter zelf, vertelt hij trots, die nog altijd in de sport wordt gebruikt. Met wat hars op de handen en op de rubberen lus voor extra grip is het tijd om te klimmen. En dat blijkt nog best een kunst. Na een klein wedstrijdje kroont Theo zich tot de snelste klimmer.

De echte sprong

Dan wordt het tijd voor het echte werk. De mannen verplaatsen zich naar de kleine schans, waar ze voor het eerst echt over het water gaan. Dat maakt het meteen een stuk spannender. Oefenen op het droge is één ding, maar met water onder je verandert de beleving direct. Toch weten Arent, Boy, Theo en Chris allemaal een paar keer knap de overkant te halen. Maar de kleine schans blijkt niet voor iedereen direct een succes. Chris is de eerste die met een nat pak langs de kant staat.

Eeuwenoud maar springlevend

Alsof het script zo geschreven is, arriveert tijdens de clinic fierljepper Thewis Hobma met zijn kinderen. Zijn oudste zoon Friso stapt zonder twijfel de schans op en laat zien hoe het hoort. Met ogenschijnlijk gemak vliegt hij naar de overkant. Niet zo vreemd: hij is Fries en Nederlands kampioen. Zijn doel dit seizoen? Alles winnen. Ook zijn jongere broertje Abe springt fanatiek mee. De volgende generatie staat al klaar. En juist dat maakt fierljeppen zo bijzonder. Het is geen traditie die alleen in verhalen voortleeft. Het leeft, hier en nu. Van generatie op generatie.

De grote schans

Het is tijd voor de finale: de grote schans. Het moment waarop een nat pak eigenlijk gegarandeerd is. De mannen werpen een blik over het randje. “Poeh… dat is toch een ander verhaal dan de kleine schans”, zegt Arent. Er wordt nog wat gelachen en stoer gedaan, maar zodra het moment daar is, slaat de sfeer om. De grappen maken plaats voor concentratie. Heel even zie je de gedachte voorbijkomen: waarom doe ik dit eigenlijk? En dan is er maar één optie: gaan.

Typisch Frysk

Maar precies dát maakt een fierljepclinic zo leuk. Je leert iets dat onlosmakelijk bij Friesland hoort. Je lacht om elkaar, moedigt elkaar aan en heel misschien maak je die ene perfecte sprong. Een middag met familie of vrienden waar nog lang over wordt nagepraat. Zelf eens proberen? In IJlst kun je het gewoon doen.