Strontrace Workum
-
Strontrace
Smakelijk klinkt het misschien niet, maar de jaarlijkse Strontrace in Workum is zeker vermakelijk, authentiek en bijzonder. De zeilwedstrijd maakt zelfs deel uit van de heuse Strontweek, die is uitgeroepen tot immaterieel erfgoed om deze tradities te behouden.
Elk jaar, tijdens de herfstvakantie, vindt dit interessante evenement plaats. Tijdens deze week staat vervoer over water met pure windkracht centraal. Maar wat houdt de Strontrace precies in en wat valt er allemaal te beleven?
In 2026 kun je deze maritieme week meemaken van 9 t/m 17 oktober.
Een bijzonder stukje geschiedenis
Ontstaan van de strontrace
De Strontrace is sinds 1974 een jaarlijkse zeilwedstrijd van Workum (Friesland) naar Warmond (Zuid-Holland) en terug, volledig op zeilkracht. Ooit werd deze route gebruikt om koe- en kunstmest te vervoeren, daar komt de naam ‘Strontrace’ vandaan! Het idee kwam van Reid de Jong, de laatste vuurtorenwachter van Workum, die door zijn liefde voor de Friese water deze traditie in ere wilde houden.
De wedstrijd groeide uit tot de bekende Strontweek zoals we die nu kennen. Om het oorspronkelijke karakter van de vaarroute te behouden, mogen er alleen historische schepen aan meedoen. De race wordt voornamelijk met skûtsjes en tjalken gezeild en gaat dag en nacht vol passie en strijd door.
Ontdek meer over de Strontrace
Stront ruilen voor bloembollen
De Strontrace wordt voorafgegaan door een aanbrengrace met pramen, die mest vanuit Friesland aanvoeren voor gebruik tijdens de race. Op maandag, na het startsein met de woorden ‘En nou oprotten!!!’, verlaten de schepen in volgorde van loting de haven. Ze beginnen aan de route via het IJsselmeer en Amsterdam naar Warmond en keren terug via Haarlem, het Noordzeekanaal en opnieuw het IJsselmeer.
In ruil voor de stront nemen de schippers bloembollen en lokale streekproducten als symbolische retourvrachtmee terug. Schepen moeten zoveel mogelijk zeilen, maar bomen (met een stok duwen) en jagen (trekken vanaf de wal) mag ook. Navigeren mag alleen met kompas en kaart.
Ontdek het programma van de strontweek
Tijdens de Strontweek draait het in Workum om veel meer dan alleen de beroemde Strontrace. Deze bijzondere week brengt een reeks maritieme evenementen samen, waaronder de Strontrace, het Liereliet, de Beurtveer en de Visserijdagen.
Vijf dagen lang staat het Friese havenstadje volledig in het teken van historische scheepvaart, vakmanschap en zeilpassie. Niet voor niets wordt de Strontweek ook wel de ‘oefening onder zeil’ genoemd.
Zeemansliederen en maritieme markt
Voordat de zeilrace van start gaat vindt in het eerste weekeinde het festival Liereliet plaats in de Blazerhaven. Muzikanten en zangers uit de hele wereld brengen dan zeemansliederen ten gehore.
Op zondag bruist de haven van Workum van een maritieme markt met oude ambachten, zoals smeden, rietvlechten en touwslaan. Tussen de kraampjes met boeken en snuisterijen, de geur van vers gerookte vis en de klanken van shantymuziek is het heerlijk rondkijken.
Traditionele beurtveer
Kort na de start begint het Beurtveer, dit is een oude manier van personenvervoer over de voormalige Zuiderzee. Ongeveer twintig tjalken en klippers varen drie dagen over het IJssel- en Markermeer, volgens een oude personenvervoerroute.
Het doel is om volledig onder zeil, dus zonder motor, zo snel mogelijk van Workum naar Amsterdam en terug te varen. De schepen strijden om de Zilveren Brijlepel en moeten onderweg de plaatsen Workum, Medemblik, Lemmer, Lelystad, Enkhuizen en Amsterdam aandoen, terwijl ze ook passagiers meenemen.
Visserijdagen in Workum
Tijdens de Strontweek worden ook de Visserijdagen georganiseerd. Hiermee wordt een week lang met schepen, zoals jollen, botters, aken en schouwen, op traditionele wijze gevist. Daarbij worden ouderwetse visserijtechnieken toegepast.
Het schip met de grootste opbrengst aan het einde van de week wordt uitgeroepen tot winnaar. De vis wordt op woensdag en vrijdag op de Merk in Workum aangevoerd en door een veilingmeester verkocht.
Zeilen voor groot en klein
Voor wie liever met beide benen op de wal blijft, kan meedoen aan de klompzeilwedstrijd op de Dolte in Workum. Jong en oud strijden met de kleinste houten zeilbootjes over het water om snelheid en creativiteit.
Voor wie de Loden Kiel wil winnen, doet mee met een vracht aan boord: een vrachtbrief met een zelfgeschreven lied over water, schepen of vissen. De jury van het Liereliet beoordeelt de liedjes en het winnende vrachtlied wordt door muzikanten gezongen.
Beleef Maritiem Erfgoed in actie - tijdens de Strontweek
-
Bekijk de Blazerhaven
De Blazershaven in Workum speelt tijdens de Strontweek een belangrijke rol. Vanuit hier vertrekken alle schepen. De Blazershaven vormt samen met scheepstimmerwerf De Hoop een historisch maritiem complex rond de oude Zuiderzeesluis van Workum.
De Blazerhaven is een echt openluchtmuseum. Er zijn tal van zeilende, authentieke vissersschepen uit de eerste helft van de vorige eeuw te bewonderen.
-
Bekijk de Vuurtoren
Ook de vuurtoren van Workum, bij de ingang naar de haven, hoort onlosmakelijk bij de Strontrace. In ‘It Toarntsje’, het torentje, uit 1708 wordt een vuur aangestoken voor de eerste boot die terugkeert vanuit Noord-Holland.
Alleen tijdens de Strontrace brandt de vuurtoren weer zoals deze ooit deed. Samen met alle activiteiten tijdens de Strontweek een goede reden om naar Friesland te komen
De uitagenda van Workum - Ontdek wat er nog meer te doen is
-
Duckstad in nood: red het goud! in Bibliotheek Workum
Duckstad in nood: red het goud! in Bibliotheek Workum
woensdag 25 februari
Workum
Meer tips voor een bezoek aan Workum
-
Overnachten in Workum
Kom je niet uit de omgeving en wil je de gehele Strontweek meemaken? Blijf slapen bij een leuke Bed & Breakfast of een hotel. Huur een appartement of boek een luxe chalet op een camping aan het IJsselmeer.
-
Restaurants in Workum
In Workum vind je genoeg fijne plekken om te eten en te drinken. Haal tussendoor een lekker broodje bij de bakker of geniet na alle festiviteiten van een drankje aan het water of een ontspannen lunch in het centrum.
-
Watersport in Workum
Tijdens de Strontweek bruist het op het water, maar je kunt in Workum zelf ook zeilen, kitesurfen, suppen of rustig varen met een sloep. Het ondiepe water bij het strand is ideaal voor gezinnen, en de kitesurfscholen helpen je graag het water op.
-
Zien en doen in Workum
Benieuwd naar nog meer cultuur in Workum? Er is genoeg te zien en te doen in deze Elfstedenstad. Breng een bezoek aan één van de twee musea, de grootste laatgotische kerk van Friesland of één van de 11Fountains.
-
Stadswandeling Workum
Wil je Workum beter leren kennen? Verken deze Elfstedenstad te voet en ontdek de rijke geschiedenis. Wandel langs monumenten, kerken en sfeervolle straatjes vol verhalen. De stadswandeling is online en bij de VVV Workum verkrijgbaar.