Stinzenflora

16 april 2026 | Redactie VVV Waterland van Friesland | |

Maitiidsskatten

Zodra de winter wijkt, komt de natuur tot leven op de historische landgoederen en buitenplaatsen van Friesland. Hier bloeien elk voorjaar de stinzenplanten, ook wel ‘maitiidsskatten’, oftewel voorjaarsschatten. Ooit aangeplant door adellijke families, vormen ze nu kleurrijke tapijten in het landschap.

Historie van stinzenflora

Vanaf de middeleeuwen werden exotische bolgewassen uit Zuid- en Midden-Europa geïmporteerd en later, vooral in de 18e en 19e eeuw, aangeplant bij stinzen en buitenplaatsen. De naam stinzenplanten ontstond waarschijnlijk in 1932, toen heemkundige Jacob Botke zich liet inspireren door de benaming ‘stinsblomkes’.

Van sneeuwklokje tot vingerhelmbloem

Het sneeuwklokje en de bonte krokus zijn het bekendst, maar er zijn wel 18 soorten stinzenplanten. Met namen als adderwortel, gevlekt longkruid en vingerhelmbloem spreken ze tot de verbeelding. Dankzij hun vermogen om zich te vermeerderen en te verwilderen, keren ze elk voorjaar in grotere aantallen terug, waardoor hun kleurenpracht steeds indrukwekkender wordt.

Park Jongemastate als stinzenflora-spot

Park Jongemastate bij Raerd is een unieke stinzenflora-spot in Waterland van Friesland. Na vier jaar herstel is het park in februari 2025 heropend en klaar om ontdekt te worden. In het vroege voorjaar kleuren sneeuwklokjes en winterakonieten de bodem, gevolgd door o.a. lenteklokje, holwortel, gevlekt longkruid, vingerhelmbloem, bostulp en keizerskroon. Nieuw zijn de bankjes met Friese namen en kleuren van de stinzenplanten, ontworpen door architect Nynke-Rixt Jukema.

Holwortel

De holwortel heeft prachtige roze en witte bloemtrossen en bloeit in maart en april. De knol van de holwortel wordt al minstens 1200 jaar gebruikt als een effectief middel tegen pijn en krampen.
Vingerhelmbloem

De vingerhelmbloem heeft zacht lila-roze bloemen en wordt ook wel ‘vogeltje-op-een-kruk’ genoemd. De ingesneden blaadjes lijken op kleine vingertjes. Bloeit in maart en april.
Gele anemoon

In april en mei verschijnt de gele anemoon: een zeldzame bloeier die kwetsbaar is tussen snel groeiende planten en hoog gras.
Daslook

Daslook is een opvallende bodembedekker met witte bloemetjes en een sterke knoflookgeur. Vormt in april en mei een witte bloemenzee.
Bostulp

In april en mei stralen de gele bloemknoppen van de bostulp als kleine sterren. Niet voor niets wordt deze voorjaarsbloeier de koningin van de stinzenplanten genoemd.
Haarlems klokkenspel

Haarlems klokkenspel is een zeldzame laatbloeiende stinzenplant (april/mei) met opvallende, gevulde witte bloemen die samen een helder wit tapijt vormen.

Stinzenplantenmonitor wijst de weg

Wil je weten waar de vingerhelmbloem bloeit of wanneer de bostulp op z’n mooist is? Raadpleeg dan de Stinzenplantenmonitor. Dit online overzicht wordt wekelijks bijgewerkt en toont actuele bloeistadia op diverse staten en stinzen in Friesland, zoals Park Jongemastate, Epema State bij IJsbrechtum en Martenastate bij Koarnjum. Zo weet je precies waar je moet zijn om je favoriete stinzenplant te zien, inclusief achtergrondinformatie over de stinzenflora.

Ontdek de stinzenfloramonitor

Natuurbeschermingsorganisatie It Fryske Gea organiseert in het voorjaar diverse excursies waarbij je onder begeleiding van een gids meer leert over stinzenflora. Een uitgelezen kans voor wie de verhalen achter deze bloemenpracht wil ontdekken of wie deze op de foto wil vereeuwigen.